فصل هفتم : در معالجه سایر امراض و درد سر و گلو

در حدیث معتبر از حضرت امیرالمؤ منین منقول است که هرگاه چشم کسى آزرده باشد باید که آیة الکرسى بخواند، باعتقاد درست که البته شفا مییابد.

در روایت معتبر دیگر منقول است که حضرت صادق علیه السلام بشخصى فرمود که میخواهى دعائى بتو تعلیم نمایم که براى دنیا و آخرت تو نافع باشد و درد چشم تو را زایل کند؟ گفت بلى فرمود که بعد از نماز صبح و نماز شام مداومت کن بر ایندعا اَللّهُمَّ اِنّى اَسْاَلُک بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ عَلَیک اَنْ تُصَّلِىَ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَ اَنْ تَجْعَلَ النُّورَ فى بَصَرى وَالْبَصیرَةَ فى دینى وَالْیقینَ فى قَلْبى وَاْلاِخْلاصَ فى عَمَلى وَالسَّلامَةَ فى نَفْسى وَالسَّعَةَ فى رِزْقى وَالشُّکرَ لَک اَبَدا ما اَبْقَیتَنى .

در حدیث دیگر منقول است که حضرت رسول صلّى اللّه علیه آله وسلّم براى درد چشم ایندعا میفرمودند، که بخوانند اَللّهُمَّ مَتِّعْنى بِسَمْعى وَبَصَرى وَاجْعَلْهُما الْوارِثین مِنّى وَانْصُرْنى عَلى مَنْ ظَلَمَنى وَارِنى فیه ثارى . در روایت دیگر منقول است که شخصى بخدمت حضرت صادق علیه السلام آمد دید که چشم آن حضرت آزار عظیم دارد، روزدیگر بخدمت آنحضرت رفت دید که هیچ آزار نمانده است از سبب آن پرسید، فرمود که این تعویذ را خواندم اَعُوذُ بِعِزَّةِ اللّهِ اءَعوذُ بِقُدْرَةِ اللّهِ اَعُوذُ بِعَظَمِةِ اللّهِ اَعُوذُ بِجَلالِ اللّهِ اَعُوذُ بِجَمالِ اللّهِ اَعُوذُ بِکرَمِ اللّهِ اَعُوذُ بِبَهاءِ اللّهِ اَعْوذُ بِغُفرانِ اللّهِ اَعُوذُ بِحُکمِ اللّهِ اَعُوذُ بِذِکر اللّهِ اَعُوذُ بِرَسُولِ اللّهِ اَعُوذُ بِآلِ رَسُولِ اللّهِ صَلّى اللّهُ عَلَیهِ وَعَلَیهِمْ ما اَجِدُ فى عَینى وَما اَخافُ وَاَحْذَرُ اَللّهُمَّ رَبَّ الطَّیبینَ اَذْهِبْ ذلِک عَنّى بِحَوْلِک وَ قُدْرَتِک.

ابن شهر آشوب روایت کرده است که مرد کورى شنید که حضرت امیرالمؤ منین این دعا را میخواندند آن شخص بخانه رفت و وضو ساخت و نماز کرد و بعد از نماز این دعا را خواند، چون باین موضوع رسید که اَنْ تَجْعَلَ النُّورَ فى بَصَرى دیده اش بینا شد دعا این است اَللّهُمَّ اِنّى اَسْاَلُک یارَبَّ اْلاَرْواحِ الْفانِیةِ وَرَبَّ اْلاَجْسادَ الْبالِیةِ اَسْاَلُک بِطاعَةِ اْلاَرْواحِ الرَّاجِعةِ اِلى اَجْسادِها وَبِطاعَةِ اْلاَجْسادِ الْمُلْتَئِمَةِ اِلى اَعْضائِها وَبِانْشِقاقِ الْقُبُورِ عَنْ اَهْلِها وَبِدَعُوَتِک الصّادِقَةِ فیهِمْ وَاَخْذُک بِالْحَقِّ بَینَهُمْ اِذا بَرزَالْخَلائِقَ ینْظَرُوُنَ قَضاءَک وَیرَوْنَ سُلْطانَک وَیخافوُنَ بَطْشَک وَ یرْجوُنَ رَحَمْتَک یوُمَ لاینْفَعُ مالٌ ولابَنُونٌ و یوْمَ لایغْنى مَوْلىً عَنْ شَیئا وَلاهُمْ ینْصَروُنَ اِلاّ مَنْ رَحِمَ اللّهُ اِنَّهُ هُوَ الْعَزیزُ الرَّحیمُ اسْاَلُک یارَحْمنُ اَنْ تَجْعَلَ النُّورَ فى بَصَرى وَالْیقینَ فى قَلْبى وَ ذِکرَک بِاللَیلِ وَالنَّهارِ عَلى لِسانى اَبَدا مااَبْقَیتَنى اِنَّک عَلى کلِّ شَىٍء قَدیرٌ.

در روایت دیگر از حضرت امام موسى علیه السلام منقول است که شخصى بآنحضرت شکایت کرد از ضعف باصره گفت بمرتبه رسیده است که شب کور شده ام ، فرمود که آیه اللّهُ نُورُ السَّمواتِ وَاْلاَرْضِ تا آخر مکرر در جامى بنویس و بآب محو کن و آبرا در شیشه کن و از میل بچشم بکش راوى گفت ، که کمتر از سه میل کشیدم بینائى من برگشت .

در حدیث معتبر منقول است که حضرت امام رضا علیه السلام که شفاى چشم در خواندن سوره حمد وقل اعوذ برب الناس وقل اعوذ برب الفلق و آیة الکرسى و کشیدن قسط ومرو کندر است ودعاى درد گوش دردعاهاى درد سر گذشت .

در حدیث دیگر منقول است که شخصى بحضرت امام جعفر صادق علیه السلام شکایت کرد از سنگینى گوش فرمود، که دست بر گوش ‍ بکش و این آیات را بخوان لَوْ اَنْزَلْنا هَذَا الْقُرآنَ عَلى جَبَل لَرَاَیتَهُ خاشِعا مُتَصّدّعا مِنْ خَشَْةِ اللّهِ وَتِلْک اْلاَمْثالُ نَضْرِ بُها للِنّاس لَعَلَهُمَّ یتَفَکروُنَ هُوَ اللّهُ الَّذى لااِله اِلاّ هُوَ عالِمُ الْغَیبِ وَالشّهادِةِ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحیمُ هُوَ الَّذى لااِلهَ اِلاّ هُوَ الْمَلَک الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیمِنُ الْعَریزُ الْجَبّارُ الْمَتَکبِرُ سُبْحانَ اللّهِ عَما یشْرِکونَ هُوَ اللّهُ الْخالِقُ الْبارِى ءُ الْمُصَّوِرُ لَهُ اْلاَسْماءُ الْحُسْنى یسَّبحُ لَهُ ما قى السَّمواتِ وَاْلاَرْضِ وَهُوَ الْعَزیزُ الْحَکیمُ.

در روایت دیگر وارد شده است که براى درد گوش بروغن یاسمن یا روغن بنفشه هفت مرتبه بخواند کاَنْ لَمْ یسْمَعْها کاَنَّ فى اُذُنَیهِ وَقْرا اِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤ ادَ کلُّ اُولئِک کانَ عَنْهُ مَسْئُولاً پس آن روغن را در گوش بچکاند از براى قطع رعاف منقول است که بر پیشانى او بنویسد وَقیلَ یا اَرْضُ ابْلُعى مائَک وَ یاسَماءُ اَقْلِعى وَغیضُ الْماءُ وَقُضِىَ اْلاَمْرُ وَاسْتَوَتْ عَلَى الْجُودى وَقیل بُعْدا لِلِقَوْمِ الظّالِمینَ.

در روایت دیگر وارد شده است که این آیات را بخواند مِنْها خَلَقْنا کمْ وَفیها نُعیدُکمْ وَمِنْها نُخْرِجُکمْ تارَةً اُخرى یوْمَئِذٍ یتَّبِعُونَ الدّاعِىَ لاعِوَجِ لَهُ وَخُشِّعَتِ اْلاَصْواتُ لِلرَّحْمنِ فَلا تَسْمَعُ اِلاّ هَمْسا یا اَرْضُ ابْلعى مائَک وَقیلَ بُعْدا لِلِقَوْمِ الظّالِمینَ وَمَنْ یتَّقِ اللّهَ یجْعَلْ لَهُ مَخْرَجا وَیرْزُقْهُ مِنْ حَیثُ لا یحتْسِبُ وَمَنْ یتَوَکلْ عَلَى اللّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ اِنَّ اللّهَ بالِغُ اَمْرهٍ قَدْ جَعَلَ اللّهُ لِکلِّ شَى ءٍ قَدرا وَجَعَلْنا مِنْ بَینِ اَیدیهِمْ سَدا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدا فَاَغْشَیناهُمْ فَهُمْ لایبْصِرُونَ.

منقول است که شخصى بحضرت صادق علیه السلام شکایت کرد از درد دهان فرمود که دست بر دهان بگذار و بگو بِسْمِ اللّه الرَّحْمنِ الرَّحیمِ بِسْمِ اللّهِ الَّذى لایضُرُّ مَعَ اِسْمِهِ دآءٌ اَعوُذُ بِکلِماتِ اللّهِ الَّتى لایضُرُّ مَعَها شَیىٌء قُدُوسّا قُدُوسّا قُدُوسّا بِاسْمِک یارَبَ الظّاهِرِ الْمُقَدَسِ الْمَبارَک الَّذى مَنْ سَئَلَک بِهِ اَعْطَیتَهُ وَمَنْ دَعاک بِهِ اَجَبْتَهَ اَسْاَلُک یا اَللّهُ یا اللّهُ یا اللّهُ اَنْ تُصَّلِىَ عَلى مُحَمَّدِ النَّبِىِّ وَاَهْلِ بَیتِهِ وَاَنْ تُعافِینى مِمّا اَجِدُ فى فمى وَفى یدى وَفى رِجْلى وَفى جَمیعِ جَوارِحى کلِها.

ابوبصیر شکایت کرد بحضرت امام محمد باقر علیه السلام از درد دندان ، گفت شبها از این درد بیدارم ، فرمود که هرگاه اثرش ظاهر شود دست را برجاى درد بگذار و سوره حمد و سوره قل هو اللّه احد بخوان پس این آیه را بخوان وَتَرَى الْجِبالَ تَحْسبُها جامِدَةً وَهِىَ تَمُرُّمَرَّ السَّحابِ صُنْعِ اللّهِ الَّذى اَتْقَنَ کلَّ شَیىًء اِنَّهُ خَبیرٌ بِما تَعْمَلُونَ.

از حضرت صادق علیه السلام منقول است که اینها را بخوان باسوره اناانزلناه فى لیلة القدر.

از حضرت امیرالمؤ منین علیه السلام منقول است که براى دفع درد دندان دست بر موضع سجود بمالد، بر موضعى که درد میکند بمالد، و بگوید بِسْمِ اللّهِ الشّافى وَلاحَوْلَ وَلاقُوَّةَ اِلاّ بِاللّهِ الْعَلِىِّ الْعَظیمِ.

در روایت دیگرمنقول است که براى دفع درد دندان سوره حمد و (قل اعوذ برب الناس وقل اعوذ برب الفلق وقل هواللّه احد) بخواند پس ‍ بگوید بِسْمِ اللِّه الرَّحْمنُ الرَّحیم وَلَهُ ماسَکنَ فى اللَّیلِ وَالنَّهارِ وَهُوَ السَّمیعُ الْعَلیمُ قُلْنا یا نارُ کونى بَرْدا وَسَلاما عَلى اِبْراهیمَ وَاَرادُوا بِهِ کیدا فَجَعَلْناهُمُ اْلاَخْسَرینَ نُودِىَ اَنْ بُورِک مَنْ فى النّارِ وَمَنْ حَوْلَها وَسُبْحانَ اللّهِ رَبِّ الْعالَمینَ اَللّهُمَّ یا کافى مِنْ کلِّ شَیئىٍ وَلایکفى مِنْک شَی ء اِکفِ عَبْدَک وَابْنَ اَمَتِک مِنْ شَرِّ مایخافُ وَیحْذَرُ مِنْ شَرِّ الْوَجَعِ الَّذى یشْکوهُ اِلَیک.

در روایت دیگر منقول است که جبرئیل این تعویذ رابراى حضرت امام حسین علیه السلام آورد بجهة دفع درد دندان که دست بر آن دندان که کرم خورده است ، بگذارند و هفت نوبت بخوانند اَلْعَجَبُ کلُ الْعَجَبِ لِدابَّةٍ یکونُ فى الْفَمِّ تَاءْکلُ الْعَظْمَ وَنَتْرُک اللَّحْمَ اَنَاَ اَرْقى وَاللّهُ الشّافى الْکافى لااِلهَ اِلاّ اللّهُ وَالْحَمْدُلِلّهِ رَبّ الْعالَمینَ وَاذْقَتَلْتُمْ نَفْسا فَادّارَائُمْ فیها وَاللّهُ مُخْرِجٌ ما کنْتُمْ تَکتُمُونَ فَقُلْنَا اضْرِبُوهُ بِبَعْضِها کذلِک یحْیى اللّهُ الْمُوْتى وَیریکمْ آیاتِهِ لَعَلَّکمْ تَعْقِلوُنَ.

در روایت دیگر میخى بگیرد و سوره حمد وقل اعوذ برب الناس وقل اعوذ برب الفلق هر یک را سه مرتبه بخواند پس بگوید مَنْ یحْیى الْعِظامَ وَهِىَ رَمیمٌ یاضِرْسُ فلان بن فلان و نام صاحب درد و پدرش را بگوید اَکلْتِ الْحارَّ وَالْبارِدَ اَفْبِالْحارِّ تَسْکنینَ اَمْ بِالْبارِدِ تَسْکنینَ وَلَهُ ماسَکنَ فِى اللّیلِ وَالنَّهارِ وَهُوَ السَّمیعُ الْعَلیمُ شَدَدْتُ داءَ هَذا الْضِّرْسِ فلان بن فلان بِسْمِ اللّهِ الْعَظیم پس میخ را در دیوار بکوبد و بگوید اللّه اللّه اللّه .

در روایت دیگر منقول است که شخصى بحضرت امام موسى علیه السلام شکایت کرد، از گند دهان حضرت فرمود که در سجده بگو یااللّهُ یااللّهُ یااللّهُ یارَحْمنُ یارَبَّ اْلاَرْبابِ یا سَیدَ السّاداتِ یااِلهَ اْلالِهَةَ یا مالِک الْمُلْک یا مَلِک الْمُلُوک اِشْفنى بَشَفائِک مِنْ هذَا الدّاءِ وَاصْرِفْهُ عَنّى فَاِنّى عَبْدُک وَابْنُ عَبْدِک وَاَنْقَلِبُ فى قَبْضَتِک راوى گفت یکمرتبه ایندعا را در سجود خواندم وشفا یافتم .

از حضرت رسول صلّى اللّه علیه وآله وسلّم منقول است دمبلان از گیاه بهشت و آبش براى درد چشم نافع است .

حضرت صادق علیه السلام فرمود که مسواک کردن آب ریختن چشم را زایل میکند، چشم را جلا میدهد.

در حدیث صحیح منقول است که شخصى بحضرت صادق علیه السلام شکایت کرد از آزار چشم ، فرمود که داروئى بساز از جدوار و کافور و اجزا را مساوى یکدیگر بکن .

در روایت دیگر فرمود که ضعف چشم و خیالات را برطرف مى کند.

در روایت دیگر فرمود که هنه فرنک براى دفع سفیدى که بر روى باصره بهم رسد نافع است .

در روایت معتبر از حضرت امام موسى علیه السلام منقول است که صبر سقوطرى و کافور ریاحى رامساوى یکدیگر بسایند، از حریر بیرون کنند، ماهى یکمرتبه در چشم بکشند دردهاى سرو چشم را مى کشد.

از حضرت امام حسین علیه السلام منقول است که که شخصى از اصحاب خود را فرمود، که هلیله زرد با هفت دانه فلفل بساى و بپز و در دیده بکش .

در روایت دیگر منقول است که شخصى بخدمت حضرت امام جعفر صادق علیه السلام شکایت کرد از سفیدى که در چشم بهم رسیده بود، از درد دندان و درد مفاصل ، فرمود که فلفل و دارفلفل از هر یک دو درهم و نشادر پاکیزه صاف یکدرهم و هر سه را خوب بساى و از حریر بیرون کن و در هر چشمى سه میل بکش و ساعتى صبر کن که سفیدى روى دیده را قطع مى کند، گوشت چشم را پاک میکند، درد را ساکن میکند، پس چشم را بآب سرد بشوى بعد از آن سرمه سنگ بکش .

در روایت دیگر وارد شده است ، که حضرت امیرالمؤ منین بسلمان و ابوذر فرمود که تا درد چشم دارید بر پهلوى چپ مخوابید و خرما مخورید.

حضرت صادق علیه السلام فرمود که ماهى خوردن براى درد چشم زیان دارد، دست بر چشم مالیدن بعد از دست شستن بعد از طعام خوردن امان میدهد از درد چشم و در پنچشنبه و جمعه شارب و ناخن گرفتن از درد چشم امان میبخشد.

در روایت دیگر منقول است که شخصى شکایت کرد از درد گوش و گفت که چرک و خون از گوشم بسیار مى آید، فرمودند که پنیر بسیار کهنه شده را یک قدرى بگیر و نرم بکوب و با شیرزن ممزوج کن ، بر روى آتش نرم گرم کن و چند قطره در گوشى که درد میکند بریز.

در روایت دیگر از براى درد گوش منقول است که یک کف کنجد پوست نکنده و یک کف خردل هر یک را علیحده بکویند، با یکدیگر مخلوط کرده روغن بگیرند و روغن را در شیشه بکنند، سرش را بانگشتر آهن مهر کنند و هر وقت که خواهند دو قطره از آن در گوش ‍ بچکانند، پنبه در گوش بگذارند و سه روز چنین کنند تا شفا یابد.

در روایت دیگر وارد شده است که سداب را روغن زیت بپزند و چند قطره در گوش بچکانند.

از حضرت رسول صلّى اللّه علیه وآله وسلّم منقول که سداب براى درد گوش نافع است ، و از حضرت صادق علیه السلام منقول است که براى درد گلو چیزى نافعتر از خوردن شیر نیست .

بسند معتبر از حضرت امیرالمؤ منین علیه السلام منقول است که حضرت عیسى بشهرى گذشتند، دیدند که مردم آنشهر روى هاى ایشان زرد و چشمهاى ایشان کبود است ، از بسیارى مرض بآنحضرت شکایت کردند، حضرت فرمود که شما گوشت راپیش از پختن نشسته مى پزید و هیچ حیوانى از دنیا بدر نمیرود مگر آنکه جنابتى با او هست ، بعد از آن گوشت را پیش از پختن شستند، بیمارى ایشان برطرف شد.

حضرت عیس علیه السلام بشهر دیگر گذشتند دندانهاى ایشان ریخته بود، و روهاى ایشان باد کرده بود، فرمود که در وقت خواب دهانرا باز کنید و برهم مگذارید چنان کردند، آن علتها از ایشان زایل شد.

از حضرت امام موسى علیه السلام منقول است که براى درد دندان سعد را برآن بگذارند، و فرمود سرکه که از شراب بعمل آورده باشند بن دندان را محکم مى کند.

در حدیث معتبر منقول است که حمزة بن الطیار بخدمت حضرت آمد، آه مى کشید حضرت پرسیدند که چه مى شود ترا گفت دندانم درد مى کند، فرمود که حجامت بکن ، حجامت کرد، ساکن شد، بعد آن حضرت فرمود که دوائى به حجامت کردن و خوردن عسل نمى رسد.

در حدیث معتبر دیگر فرمود که براى درد دندان حنظل را بگیرد، پوستش را بکند، پس روغنش را بگیرد اگر دندانش را کرم خالى کرده باشد در میان آن دندان چند قطره از آن روغن بریزد و پنبه را بآن آلوده کرده در میان آن دندان بگذارد، بر پشت بخوابد تا سه شب چنین کند و اگر بن دندان درد کند در آن گوشى که در جانب آن دندان واقع است در چند شب هر شب دو قطره یا سه قطره بچکاند، بازفرمود هر که درد دهان داشته باشد یا خون از بن دندانش آید یا درد کند یا دهانش جوشیده باشد یا رنگ بسرخى گشته باشد یک حنظل تازه که رسیده باشد و زرد شده باشد بگیرد، و تمامش را بگل بگیرد، و سرش را سوراخ کند، و کاردى از آن سوراخ داخل کند و مغزش را بتراشد بهموارى که سوراخ نشود پس سرکه بسیار تندى که از شراب بعمل آورده باشند در آن سوراخ بریزد و بر روى آتش بگذارد که بسیار بجوشد، پس ‍ بردارد و هر وقت که احتیاج شود بقدر ناخنى بگیرد، بردندانها و دهان بمالد و بعد از آن بسرکه مضمضه کند و اگر خواهد آنچه در میان حنظل است در شیشه یا ظرف دیگر خالى کند و هر چند آبش برطرف شود سرکه برویش بریزد و هر چند کهنه تر شود نفعش بیشتر است .

در حدیث معتبر منقول است که از ابراهیم بن نظام که گفت ، دزدان مرا در راه گرفتند و پالوده گرم در دهانم ریختند، بعد از آن دهانم را پر از برف کردند، پس دندانهایم تمام ریخت پس حضرت امام رضا را در خواب دیدم که فرمود سعد در دهان بکن تا دندانهایت بروید بعد از چند گاه شنیدم که حضرت رضا بمحل ما وارد شده است و بخراسان میرود بخدمت آنحضرت رفتم و حال خود را عرض کردم همانرا فرمود، که در خواب فرموده بود چنان کردم دندانهایم روئید.

منبع :حلیة المتقین- فصل هفتم